Ekler :: Melankoliyiz

Mesaj: 3982 · Cerrahpaşalı

Tek başına anlamı olmayan sözcük kök ya da gövdelerine eklenerek yeni anlamlar kazandıran ya da sözcüğün cümledeki görevini belirleyen ses ya da ses topluluklarına ek denir. Ekler, Türkçe'de yapım eki ve çekim eki olmak üzere ikiye ayrılırlar.Türkçe, sondan eklemeli bir dil olduğu için ekleri bilmek lazımdır.

1) Çekim Ekleri

1.1

1.2

1.3

1.4

1.5

1.6

2) Yapım Ekleri

2.1

İİYE

2.2

İFYE

2.3

FİYE

1) Çekim Ekleri:

1.1 Çokluk Eki

İsimlerin sayı bakımından çokluğunu bildirirler.

Elmalar, çocuklar, öğrenciler.

1.2 Hal Ekleri

-i, -e, -de, -den ekleridir.

Kitabı ver. ( Belirtme hali )
Yola bak. ( Yönelme hali )
Evden geliyorum. ( Ayrılma hali )
Sende kaldı. ( Bulunma hali )

1.3 İyelik Ekleri

Eklendiği isimlerin kime ait olduğunu ifade eder.

Kitabım, kitabı, kitabımız, kitabınız, kitapları iyelik eklerini, ismin başına benim, onun, bizim, sizin, onların zamirlerini getirerek bulabiliriz.

1.4 İlgi Ekleri ( Tamlama Ekleri )

"-ın, -in, -un, -ün" biçimindedir. Belirtili isim tamlaması kurar.

kapı-n-ın kol-u, müdür-ün oda-sı

1.5 Eşitlik Eki

"-ca, -ce" biçimindedir.

Sence bu doğru mu?
Çocukça davranma.

1.6 Ek Eylem Ekleri

İsim soylu sözcükler yüklem yapma göreviyle kullanılan eklerdir.

iyi-y-im, iyi-s-iniz.

2) Yapım Ekleri:

İsim ya da fiil kök veya gövdelerine gelerek, onlardan başka isim ya da fiil türeten eklerdir. Yapım ekleri eklendiği sözcüğün anlamını da türünü de değiştirir. Her zaman çekim eklerinden önce gelir. Yapım eki almış bir sözcüğe türemiş sözcük ya da gövde denir. Eğer sözcük yapım eki almışsa basit yapılıdır, sözcük çekim eki olsa da basittir.

2.1 İsimden İsim Yapan Yapım Ekleri ( İİYE )

lık: kömür-lük, göz-lük, kulak-lık
lı: Şehir-li, para-lı, ağaç-lı
sız: su-suz, para-sız, ev-siz
cü: göz-cü, sanat-çı, yol-cu
ce: Türk-çe, İngiliz-ce
daş: Çağ-daş, arka-daş, yol-daş
üncü: üç-üncü, beş-inci
msı: acı-msı, ekşi-msi
cil: et-cil, ben-cil, insan-cıl
şın: sarı-şın
sal: kum-sal, kadın-sal
ıt: yaş-ıt
cağız: kız-cağız, çocuk-cağız
cık: az-ı-cık, küçü( k )-cük
tı: hırıl-tı, cıvıl-tı

2.2 İsimden Fiil Yapan Yapım Ekleri ( İFYE )

la: su-la, taş-la, uğur-la
al: çok-al, az-al, dar-al
l: doğru-l, sivri-l
a: kan-a, tür-e, boş-a
ar: yaş-ar, mor-ar, sarı-ar
da: fısıl-da, horul-da, gürül-de
at: yön-et, göz-et
ık: geç-ik, bir-ik
ımsa: az-ımsa, benim-se, küçü( k )-mse
kır: fış-kır, hay-kır
an: ev-len, rahat-la
laş: şaka-laş, der-leş, çocuk-laş
sa: su-sa, garip-se, önem-se

2.3 Fiilden İsim Yapan Yapım Ekleri ( FİYE )

Fiil kök veya gövdelerine gelerek isim yapan eklere denir.

ca: düşün-ce, eğlen-ce
acak / ecek: giy-ecek, yak-acak, aç-acak
ak: yat-ak, kaç-ak, dur-ak
ga: böl-ge, bil-ge, süpür-ge
gan: çalış-kan, unut-kan, kay-gan
gı: sev-gi, çal-gı, as-kı
gıç: bil-giç, dal-gıç, başlan-gıç
gın: yor-gun, bil-gin, bez-gin
ı: çat-ı, kok-u, doğ-u
ıcı / ici: yap-ıcı, gör-ücü, al-ıcı, sat-ıcı,
ık / ik: kes-ik, aç-ık, göç-ük
ım / im: seç-im, öl-üm, ölç-üm
ın / in: yığ-ın, ak-ın, tüt-ün, ek-in
nç: gül-ünç, sev-inç
ıntı: kes-inti, çık-ıntı, dök-üntü
ır / er: gel-ir, gid-er, ok-ur
ış: otur-uş, yürü-y-üş
ıt: geç-it, yak-ıt, ölç-üt
ma: gülmeyi severim, konuşmayı bil
mak: gel-mek, git-mek
tı: belir-ti, kızar-tı