Temel Anlam :: Melankoliyiz

Mesaj: 4150 · Cerrahpaşalı

Temel Anlam ( İlk Anlam ): Bir sözcük söylendiğinde aklımıza ilk gelen, kavrayışımızda ilk uyandırdığı anlamdır. Kısacası, bir sözcüğün biçimlenmesinde, kuruluşunda esas olan anlamdır.

-> Boğazımda bir yanma var. ( Temel Anlam )

-> Şişenin boğazı kırılmış.

-> Çanakkale Boğazı'nda müthiş bir tipiye yakalandık.

-> Babam yedi boğaza bakmaya çalışıyordu.

-> Ali, boğazına düşkün bir çocuktur.

Bir sözcüğe temel anlamının dışında yeni yeni anlamlar yükledikçe anlamının da derece derece soyutlaştığı görülür.
-> Törende, Kurdeleyi köyün muhtarı kesti. ( Somut temel anlam )

-> Patates doğrarken parmağını kesti ( Somut yan anlam )

-> Oyun kağıdını ortadan kesti. ( Somut yan anlam )

-> Onunla olan bütün ilişkisini kesti. ( Soyut mecaz anlam )

Bir sözcük tek başına kullanıldığında temel anlamını korur. Ancak cümle içinde temel anlamından uzaklaşabilir.
"Kaçmak" sözcüğünün temel anlamı "bir yerden gizlice ve çabucak uzaklaşmak"tır.

-> "Ben çalışmaktan hiçbir zaman kaçmam." cümlesinde temel anlamından uzaklaşmıştır.

Sözcüklerin Temel Anlamlarıyla İlgili Dikkat Edilecek Noktalar:

Temel anlamı somut olan sözcükler, öncelikle somut ve mecaz anlamlar kazanır.

"ateş" sözcüğü, temel anlamıyla düşünüldüğünde "bir nesnenin etrafa ısı ve ışık yayarak yanması" biçiminde açıklanabilir, temel anlamı somuttur.

-> Gençler, kumsalda büyük bir ateş yakmışlardı. ( Temel anlam )

-> Hastanın ateşi sabaha kadar düşmüştü. ( Somut yan anlam )

-> Şu yağan kar bile yüreğimdeki ateşi söndüremez. ( Soyut mecaz anlam )